Informacje dla pracodawcy

Bezpieczeństwo chemiczne - to takie stosowanie substancji chemicznych, które eliminuje lub przynajmniej w dużym stopniu ogranicza szkodliwe ich działanie na człowieka, zarówno w pracy, jak i poza pracą, oraz szkodliwe ich działanie na środowisko, do poziomu, który można zaakceptować.
Aby zapewnić  bezpieczeństwo chemiczne niezbędna jest wiedza o zagrożeniach, którą należy uzyskać przed rozpoczęciem stosowania substancji/mieszanin chemicznych

Osoba wprowadzająca substancję/mieszaninę do obrotu ma obowiązek posiadania wiedzy o zagrożeniach.   
Przepisy wspólnotowe wdrażają system wprowadzania substancji chemicznych do obrotu:  
•    Dyrektywa 67/548/EWG w sprawie klasyfikacji, pakowania i znakowania niebezpiecznych substancji  
•    Dyrektywa 1999/45/WE w sprawie klasyfikacji, pakowania i znakowania niebezpiecznych preparatów  
•    Dyrektywa 76/769/EWG w sprawie ograniczeń obrotu i stosowania niektórych niebezpiecznych substancji i preparatów  
 
•    Rozporządzenie (WE) 1907/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH).
•    Rozporządzenie (WE) 1272/2008 (CLP) w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin,  wprowadzające  system GHS.

•    Rozporządzenie (WE) 453/2010  z dnia 20 maja 2010 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH)  [Nowa wersja karty charakterystyki]
 
•    Rozporządzenie (WE) 793/93 w sprawie oceny i kontroli ryzyka stwarzanego przez substancje istniejące.
•    Rozporządzenie (WE) NR 648/2004 w sprawie detergentów.
•    Rozporządzenie (WE) Nr 689/2008 dotyczące wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów.
Przepisy krajowe czyli ustawa o substancjach i preparatach chemicznych i rozporządzenia wykonawcze z nich wynikające są implementowane  z odpowiednich dyrektyw Unii Europejskiej

KATEGORIE NIEBEZPIECZEŃSTWA

W rozumieniu ustawy o substancjach i preparatach chemicznych, niebezpiecznymi są substancje i preparaty zaklasyfikowane co najmniej do jednej z poniższych kategorii:

  1)   substancje i preparaty o właściwościach wybuchowych,
  2)   substancje i preparaty o właściwościach utleniających,
  3)   substancje i preparaty skrajnie łatwo palne,
  4)   substancje i preparaty wysoce łatwo palne,
  5)   substancje i preparaty łatwo palne,
  6)   substancje i preparaty bardzo toksyczne,
  7)   substancje i preparaty toksyczne,
  8)   substancje i preparaty szkodliwe,
  9)   substancje i preparaty żrące,
  10)  substancje i preparaty drażniące,
  11)  substancje i preparaty uczulające,
  12)  substancje i preparaty rakotwórcze,
  13)  substancje i preparaty mutagenne,
  14)  substancje i preparaty działające szkodliwie na rozrodczość,
  15)  substancje i preparaty niebezpieczne dla środowiska.

KARTA CHARKTERYSTYKI

Karta charakterystyki stanowi zbiór informacji o niebezpiecznych właściwościach substancji lub preparatu oraz zasadach i zaleceniach ich bezpiecznego stosowania. Jest przeznaczona przede wszystkim dla użytkowników prowadzących działalność zawodową w celu umożliwienia im podjęcia w miejscu pracy środków niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa oraz ochrony zdrowia człowieka i środowiska.

Karta charakterystyki  przekazuje   informacje w łańcuchu dostaw, aby wszyscy użytkownicy substancji w ich postaci własnej lub w mieszaninach (preparatach), lub w wyrobach posiadali dane, niezbędne do bezpiecznego postępowania z chemikaliami.
Umożliwia to pracodawcy określenie, czy niebezpieczne środki chemiczne lub wzbudzające obawy są obecne na stanowiskach pracy, oraz umożliwia  ocenę wszelkich zagrożeń dla  zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, wynikających ze stosowania chemikaliów.
Głównym narzędziem do tego celu jest karta charakterystyki lub gdy nie jest to możliwe, inne odpowiednie informacje powinny być przekazane dalszemu użytkownikowi /dalszym użytkownikom w celu umożliwienia identyfikacji zagrożeń i zastosowanie odpowiednich środków kontroli ryzyka.

Osoba wprowadzająca substancje lub mieszaniny (preparaty) do obrotu czyli producent, importer lub dystrybutor dostarcza bezpłatnie kartę charakterystyki odbiorcy, będącemu profesjonalnym użytkownikiem substancji lub mieszaniny  (preparatu) (tzn. stosującym substancję lub preparat w swojej działalności zawodowej),  najpóźniej w dniu pierwszej dostawy.

Odpowiedzialność za opracowanie karty charakterystyki ponosi producent  lub importera. Importerzy lub dystrybutorzy, którzy przepakowują produkt (wprowadzają produkt pod swoja nazwą) bądź ponownie dokonują oznakowania produktów, powinni również przygotować kartę charakterystyki, ustalając najważniejsze informacje i dodając je do tych dostarczonych przez dostawców jako niezbędne.

Karta charakterystyki jest opracowana na podstawie § 31  oraz załącznika 2, Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 PEiR z dnia 18.12.2006r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, który został zmieniony Rozporządzeniem (WE) 453/2010  z dnia 20 maja 2010 r  [Nowa wersja karty charakterystyki]

Karta charakterystyki substancji /mieszaniny (preparatu) powinna zawierać 16 obowiązkowych punktów:
Określenie karta bezpieczeństwa nie jest poprawnym tłumaczeniem angielskiego określenia MATERIAL SAFETY DATA SHEET (MSDS). Poprawnie należy tłumaczyć ten zwrot jako KARTA CHARAKTERYSTYKI.

WZÓR KARTY CHARAKTERYSTYKI
1. Identyfikacja substancji/mieszaniny (preparatu); Identyfikacja przedsiębiorstwa
2. Identyfikacja zagrożeń
3. Skład i informacja o składnikach
4. Pierwsza pomoc
5. Postępowanie w przypadku pożaru
6. Postępowanie w przypadku niezamierzonego uwolnienia do środowiska
7. Postępowanie z substancją/preparatem i jej/jego magazynowanie
8. Kontrola narażenia i środki ochrony indywidualnej
9. Właściwości fizyczne i chemiczne
10. Stabilność i reaktywność
11. Informacje toksykologiczne
12. Informacje ekologiczne
13. Postępowanie z odpadami
14. Informacje o transporcie
15. Informacje dotyczące przepisów prawnych
16. Inne informacje

Aktualizacja karty charakterystyki powinna być dostarczona bezpłatnie wszystkim odbiorcom, którzy otrzymali substancję lub preparat w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

We wszystkich przypadkach dostawcy substancji lub mieszaniny (preparatu), dla których istnieje obowiązek posiadania karty charakterystyki, ponoszą odpowiedzialność ze jej treść, nawet, jeśli sami by jej nie przygotowywali.

Karta charakterystyki przekazuje informacje - od producenta lub importera, poprzez dystrybutorów aż do użytkowników. Zawiera ona informacje wykorzystywane podczas określania zasad bezpieczeństwa chemicznego przy stosowaniu produktu. Nie może ona jednak zastępować instrukcji stanowiskowej, które funkcjonują na stanowisku  pracy.

Karta charakterystyki stanowi zbiór informacji o niebezpiecznych właściwościach substancji lub mieszaniny (preparatu) oraz zasadach i zaleceniach ich bezpiecznego stosowania. Karta charakterystyki powinna zawierać niezbędne informacje o substancji/mieszaninie (preparacie) dla użytkowników profesjonalnych.

Wprowadzenie do obrotu mieszaniny (preparatu) sklasyfikowanej jako stwarzającej zagrożenie wymaga poinformowania Inspektora do Spraw Substancji i Preparatów w Łodzi.
Nie ma jednak takiego obowiązku w przypadku wprowadzania do obrotu mieszaniny (preparatu) nie sklasyfikowanej jako stwarzającej zagrożenie, nawet jeżeli sporządza się dla niej kartę charakterystyki.
 
W razie stwierdzenia, że karta charakterystyki nie zawiera wymaganych informacji, Inspektor zobowiąże, w drodze decyzji, osobę wprowadzającą mieszaninę (preparat) niebezpieczną do obrotu do jej uzupełnienia w określonym terminie.

Karta charakterystyki otrzymana w języku obcym powinna być przetłumaczona z dostosowaniem do prawa polskiego ponieważ zasady i zalecenia prawne często różnią się w szczegółach w poszczególnych krajach.

KLASYFIKACJA I OZNAKOWANIE SUBSTANCJI CHEMICZNYCH / MIESZANIN (PREPARATÓW)

Klasyfikacja ma za zadanie określenie wszystkich właściwości substancji i mieszanin (preparatów) niebezpiecznych, które mogą stwarzać zagrożenia w czasie normalnego ich stosowania lub użytkowania – tzn. właściwości fizykochemicznych,  toksyczności, i ekotoksyczności.  
Obowiązek dokonania klasyfikacji zgodnie z polskimi przepisami prawnymi należy (zgodnie z ustawą o substancjach i preparatach chemicznych) do producenta, importera, dystrybutora produktów chemicznych.
KLASYFIKACJA
Substancje i/lub mieszaniny stwarzające zagrożenie muszą być sklasyfikowane zgodnie z;
•   dyrektywami 67/548/EWG i 1999/45/EWG, lub
•   rozporządzeniem 1272/2008/WE (CLP)

KLASYFIKACJA ZHARMONIZOWANA
Dla wielu substancji niebezpiecznych Unia Europejska wprowadziła  zharmonizowaną klasyfikację i oznakowanie.  
Rozporządzenie (WE) 1272/2008 (GHS) w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin  wprowadza wykaz klasyfikacji i oznakowania w załączniku VI:
Tabela 3.1 klasyfikacja zharmonizowana zgodnie z GHS,
Tabela 3.2 (klasyfikacja urzędowa)zgodnie z dyrektywami 67/548/EWG i 1999/45/EWG.
Wprowadzający do obrotu chemikalia powinni korzystać z klasyfikacji substancji zamieszczonej w tych tabelach.

OZNAKOWANIE    
Osoby wprowadzające substancje i mieszaniny (preparaty) chemiczne do obrotu mają obowiązek oznakowania opakowań jednostkowych, aby poinformować odbiorców czyli:
•    konsumentów   
•    użytkowników  profesjonalnych     
o niebezpiecznych właściwościach  produktów chemicznych.
Oznakowanie substancji i mieszanin ulegnie zmianie wskutek wdrożenia rozporządzenia (WE) 1272/2008 (CLP) w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin,  wprowadzającego  system GHS

TERMINY
Zmiany mają zastosowanie w odniesieniu do :
substancji od dnia 1 grudnia 2010r.
mieszanin od dnia 1 czerwca 2015r.
W okresie od dnia 1 grudnia 2010r. do dnia 1 czerwca 2015r. obowiązywać będzie podwójna klasyfikacja dla substancji.

Więcej informacji o nowym systemie w zakładce GHS