Projekt Poradnika do ZAŁĄCZNIKA V

Opracowanie robocze wykonane w Punkcie Konsultacyjnym Ministerstwa

Gospodarki ds REACH

Dokument ten zawiera tylko opinie odpowiednich służb Komisji Europejskiej i nie może być traktowany jako ficjalne stanowisko Komisji.

Dokument ten jest projektem poradnika, który został przekazany do Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) la dalszego opracowania we współpracy z Państwami Członkowskim i innymi partnerami, a następnie łączenia do” Poradnika dot. rejestracji”. Agencja ma za zadanie dostarczenie wytycznych technicznych i aukowych oraz narzędzi właściwych dla funkcjonowania Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH) godnie z Artykułem 7 ust.2.

Służby Komisji nie ponoszą więc żadnej odpowiedzialności za informacje znajdujące się w tym projekcie oraz do óźniejszych poprawek w Poradniku. Ostateczna wersja Poradnika będzie opublikowana na stronie internetowej CHA.


Artykuł 2 ust.7b Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH) przedstawia kryteria wyłączenia substancji objętych przepisami załącznika V tego Rozporządzenia z wymogów rejestracji, obowiązków dla dalszych użytkowników oraz oceny. Kryteria te są sformułowane bardzo ogólnie. Zadaniem poradnika jest wyjaśnienie poszczególnych zapisów załącznika V. Należy zwrócić uwagę, że firmy korzystające z wyłączenia muszą przedstawić organom kontrolującym (na żądanie) informacje, udawadniające, że ich substancje podlegają zwolnieniu.

Poniższy poradnik wyjaśnia kolejno zapisy w załączniku V Rozporządzenia REACH.

1. Substancje powstałe w wyniku reakcji chemicznej zachodzącej jako skutek uboczny kontaktu innej substancji lub wyrobu z czynnikami środowiskowymi,takimi jak powietrze, wilgoć, mikroorganizmy lub światło słoneczne.

Większość substancji wykazuje pewien poziom niestabilności pod wpływem czynników środowiskowych, takich jak powietrze, wilgotność, mikroorganizmy i napromieniowanie światłem słonecznym. Wszelkie produkty reakcji powstałe w wyniku działania tych czynników nie podlegają obowiązkowi rejestracji; powstają one w sposób niezamierzony przez producenta lub importera substancji.

Przykładowo, produkty reakcji ubocznej hydrolizy substancji zachodzącej (np. estrów, amidów, halogenków akrylu, bezwodników, chlorowcopochodnych organicznych związków krzemu, itp) w wyniku kontaktu z wilgocią są wyłączone z rejestracji. Innym przykładem jest eter dietylowy, który może tworzyć nadtlenki w wyniku działania powietrza lub światła. Takie nadtlenki nie muszą być rejestrowane przez producenta lub importera eteru dietylowego, a także dalszego użytkownika lub dystrybutora substancji w postaci własnej, w preparacie lub wyrobie.

Również produkty rozkładu farby, zachodzącej w wyniku działania pleśni oraz produkty wybielania kolorowych tkanin, które pojawia się z powodu naświetlania promieniami słonecznymi, mogą być traktowane jako przykłady podlegające powyższemu zapisowi.

2. Substancje powstałe w wyniku reakcji chemicznej zachodzącej jako skutek uboczny magazynowania innej substancji, preparatu lub wyrobu.

Niektóre substancje mogą rozkładać się również na skutek właściwości wynikających z ich budowy. Produkty reakcji otrzymywane w wyniku naturalnego rozkładu substancji nie muszą być rejestrowane; powstają one w sposób niezamierzony przez producenta lub importera substancji.

Przykładem substancji, które mogą być objęte tym zapisem, są nadtlenki powstałe z eterów (np.eteru dietylowego, tetrahydrofuranu), nie tylko w wyniku działania światła czy powietrza (patrz pkt.1), ale także podczas magazynowania. Nadtlenki te nie muszą być rejestrowane. Należy jednak zauważyć, że potencjalne zagrożenia związane z obecnością nadtlenków w eterach musi być wzięte pod uwagę przy ocenie narażenia i zagrożeń. Inne przykłady obejmują częściowo spolimeryzowane oleje schnące (np. olej lniany) oraz rozkład węglanu amonu z wytworzeniem amoniaku i dwutlenku węgla (zwłaszcza podczas przechowywania w temp. powyżej 30°C).

3. Substancje powstające w wyniku reakcji chemicznej zachodzącej przy okazji końcowego zastosowania innych substancji, preparatów lub wyrobów i które same nie są produkowane, importowane lub wprowadzane do obrotu.

Końcowe zastosowanie substancji w ich postaci własnej, w preparacie lub wyrobie może skutkować zamierzoną reakcją chemiczną, jak np. podczas użycia kleju dwuskładnikowego. Uzyskane produkty reakcji są zwolnione z warunków rejestracji, ale z zastrzeżeniem, że nie są w takiej postaci wprowadzane do obrotu. Należy jednak zaznaczyć, że potencjalne zagrożenia związane z produkowanymi substancjami muszą być uwzględnione w ocenie ryzyka dla składników, z których powstaje produkt. Pojęcie „końcowe zastosowanie” nie jest ograniczone do użycia substancji przez użytkownika profesjonalnego lub konsumenta, ale zawiera wiele zamierzonych dalszych zastosowań substancji w łańcuchu dostaw, pod warunkiem, że nie są częścią kolejnych procesów produkcyjnych.

Przykładami substancji podlegających powyższemu zapisowi są produkty powstałe przy użyciu klejów i farb, produkty spalania benzyny w silnikach samochodowych i produkty reakcji otrzymane podczas prania tekstyliów ze środkami wybielającymi.

Powyższy zapis dotyczy również substancji obecnych jako mieszaniny jonowe w roztworach wodnych, a powstających w wyniku mieszania soli, kwasów i zasad bez utworzenia nowych wiązań kowalencyjnych. Rejestracja dla tych substancji byłaby niewłaściwa, jeśli powstałe pary jonowe nie są substancją produkowaną i izolowaną z roztworu, ale są utworzone jako część równowagi chemicznej w roztworze. Ma to zastosowanie, jeżeli wszystkie wprowadzone do roztworu kwasy, zasady i sole zostały zarejestrowane we wcześniejszym ogniwie łańcucha dostaw przez producenta/importera (lub są zwolnione z obowiązku rejestracji) i ocena bezpieczeństwa chemicznego zawiera wykorzystanie określonego kwasu, zasady lub soli w odpowiedniej mieszaninie jonowej w taki sposób, aby było możliwa identyfikacja zagrożeń wynikających ze zmiany niebezpiecznych właściwości mieszaniny w porównaniu z jej składnikami/komponentami, z powodu obecności soli powstałych w roztworze.

Toksykologiczne i ekotoksykologiczne właściwości soli wynikają częściowo z właściwości kwasów i zasad, z których powstały i muszą być uwzględnione w ocenie bezpieczeństwa chemicznego każdego ze składników ze szczególnym uwzględnieniem właściwości SVHC (substancje wzbudzające bardzo duże obawy). Właściwości soli oraz odpowiadających im kwasów i zasad mogą być zasadniczo różne. Przykładem jest działanie żrące kwasu octowego, których nie ma octan sodu. Niektóre aminy mają właściwości toksyczne, których nie wykazują ich sole.

Przykłady mieszanin jonowych można znaleźć w detergentach i środkach chemii gospodarczej, np. pochodne alkilowe kwasów sulfonowych i/lub kwasy tłuszczowe mogą w obecności wodorotlenku sodu i/lub amin tworzyć sole jonowe. Innym przykładem są płyny do plastycznej obróbki metali gdzie taki sam proces może zachodzić między różnymi zasadami (takimi jak aminy) i kwasami nie prowadząc do powstania substancji z nowymi wiązaniami kowalencyjnymi, ale utworzeniem się równowagowej mieszaniny soli. Powyższe wyłączenie nie dotyczy procesu technologicznego polegającego na celowym zobojętnianiu kwasów lub zasad w celu utworzenia odpowiednich soli, włączając w to zobojętnianie podczas wytwarzania preparatu.

4. Substancje, które same nie są produkowane, importowane lub wprowadzane do obrotu i które powstają w wyniku reakcji chemicznej zachodzącej, gdy:


a)

 

 

stabilizator, barwnik, środek aromatyzujący, przeciwutleniacz, wypełniacz, rozpuszczalnik, nośnik, środek powierzchniowo czynny, plastyfikator, inhibitor korozji, środek przeciwpieniący, środek dyspergujący, środek przeciwosadowy, środek osuszający, substancja wiążąca, emulgator, demulgator, odwadniacz, środek zbrylający, promotor adhezji, modyfikator płynności, środek zobojętniający, odczynnik maskujący, koagulator, flokulant, środek zmniejszający palność, smar, odczynnik chelatujący lub odczynnik kontroli jakości działają w sposób zamierzony;
lub

b)

 

substancja, której jedynym zadaniem jest zapewnienie konkretnych właściwości fizykochemicznych, działa w sposób zamierzony. W niektórych przypadkach sposób działania substancji spełniającej określoną funkcję wymaga reakcji chemicznej.
W przypadku, gdy reakcja ta nie elementem procesu produkcyjnego, substancja powstająca w takiej reakcji chemicznej nie musi być rejestrowana, jeśli zagrożenia dla wytworzonych substancji będą uwzględnione w ocenie ryzyka dla substratów reakcji.

Należy zauważyć, że:

 

 

Zwolnienie ma zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy substancje wymienione w ust.4 a) i b) działają w sposób zamierzony, natomiast nie dotyczy tych substancji w przypadku ich produkcji lub importu. Ta zasada jest właściwa tylko dla reakcji występujących podczas zastosowania - ale nie podczas wytwarzania - substancji wymienionej w Załączniku V ust.4 a) i b). Na przykład reakcja zobojętniania prowadzona w celu wytworzenia substancji nie podlega ww wyłączeniu.

 

Substancje powstające w reakcji chemicznej, która ma miejsce, gdy substancja należąca do jeden z grup wymienionych w Załączniku V ust.4 a) lub b) działa w sposób zamierzony, są zwolnione z rejestracji, ale substancje w ten sposób wytworzone są przedmiotem rejestracji zawsze, gdy są produkowane, importowane lub wprowadzane do obrotu.

Punkt a)
W punkcie a) zamieszczono obszerną listę grup substancji zwolnionych. Lista ta zawiera, między innymi:

i. Przeciwutleniacze

Przeciwutleniaczem jest substancja zapobiegająca lub spowalniająca reakcje utlenienia, sama temu procesowi ulegając. W rezultacie przeciwutleniacze są często środkami redukującymi.

Przeciwutleniacze wytwarzane lub importowane, muszą być zarejestrowane zgodnie z rozporządzeniem REACH. Substancje powstające z przeciwutleniaczy podczas spełniania swojej funkcji (usuwanie wolnorodnikowych produktów pośrednich) nie muszą być rejestrowane.

Przykład: Fenole stosowane jako przeciwutleniacze (np.2,6-bis(tert-butylo)-4-metylofenol (nr EINECS: 204-881-4; nr CAS: 128-37-0):


Powstałe rodniki fenoksylowe są bardzo stabilne dzięki ich zdolności do budowanialicznych form mezomerycznych i nie podlegają rejestracji.
 

 
Końcowe produkty reakcji utlenienia także nie są przedmiotem rejestracji. Innym przykładem może być wytwarzanie produktu reakcji przeciwutleniacza tertbutylo-hydroksyanizolu, używanego w celu zapobiegania utlenieniu kwasów tłuszczowych (pod wpływem tlenu z powietrza).

ii. Inhibitory korozji

Inhibitor korozji jest substancją, która dodana – nawet w małych stężeniach – zatrzymuje lub zmniejsza korozję metali i stopów. Wyróżniamy inhibitory anodowe i katodowe, zależnie od reakcji, która ma być hamowana; oba typy są zwolnione z obowiązku rejestracji. Inhibitory korozji chemicznej budują ochronną warstwę na powłoce zabezpieczanego metalu dzięki reakcji między tym metalem a inhibitorem. Substancje powstające podczas tego procesu nie podlegają rejestracji, jednak metal i inhibitor zazwyczaj muszą być zarejestrowane.

iii. Środki przeciwosadowe

Strącanie jest procesem wydzielania z roztworu substancji w postaci osadu. Środki
przeciwosadowe wstrzymują lub zapobiegają formowaniu się osadów w roztworze.
Same środki przeciwosadowe muszą być zarejestrowane, natomiast produkty reakcji
zachodzącej między tymi środkami a substancjami obecnymi w roztworze, rejestracji
nie podlegają.

iv. Odczynniki chelatujące.

Zadaniem odczynników chelatujących, zwanych także ligandami, chelantami, chelatorami lub odczynnikami maskującymi jest tworzenie jonów kompleksowych.

Wytwarzanie, import lub wprowadzanie na rynek odczynników chelatujących podlega rejestracji, natomiast produkty reakcji kompleksowania jonu z ligandem nie podlegają rejestracji, jeśli kompleksy te nie są wytwarzane, importowane lub wprowadzane do obrotu.

Należy wyjaśnić i podkreślić, że kompleksy składające się z jonów chelatowych muszą być zarejestrowane, jeśli są celowo produkowane, importowane lub wprowadzane do obrotu.

Przykład:
Odczynnik chelatujący dimetyloglioksym jest przedmiotem rejestracji. \jeżeli zostanie zastosowany przez końcowego użytkownika do skompleksowania jonów niklu, powstający kompleks dimetyloglioksym niklu nie musi być rejestrowany.

v. Koagulatory i flokulanty.

Koagulator jest substancją chemiczną używaną w celu przyczynienia się do molekularnej agregacji substancji obecnych w roztworze w cząstki.

Flokulant jest substancją chemiczną używaną w celu wywołania lub wspomagania agregacji zawieszonych cząsteczek obecnych w cieczy do postaci makroskopowych cząstek, zwanych kłaczkami.

Koagulacja i flokulacja to dwie metody zazwyczaj powiązane i stosowane na przykład do usuwania rozpuszczonej substancji organicznej i cząsteczek zawiesiny z wody. Substancje wydzielone w procesie koagulacji/flokulacji są zwolnione z rejestracji, chyba, że są celowo wytwarzane, importowane lub wprowadzane do obrotu.

Przykładem koagulatora używanego w procesie koagulacji/flokulacji podczas oczyszczania wody jest siarczan glinu (nr EINECS: 233-135-0, nr CAS: 10043-01-3). Gdy dodamy siarczan glinu do uzdatnianej wody, zachodzi seria reakcji (włączając hydrolizę siarczanu glinu) wymaganych dla koagulacji i flokulacji.

Obowiązek rejestracji odnosi się do produkcji lub importu siarczanu glinu, natomiast substancje wydzielone z tego siarczanu w procesie koagulacji/flokulacji nie są przedmiotem rejestracji. Należy zauważyć, że zapis nie uwzględnia antykoagulatorów, jakimi są substancje stosowane np. do stabilizacji krwi. Antykoagulatory powinny być traktowane jako stabilizatory.

vi. Środki powierzchniowo czynne.


Środek powierzchniowo-czynny jest substancją, która ze względu na swoją budowę może powodować zmiany właściwości na granicy faz. Jednym z przykładów środka powierzchniowo czynnego jest emulgator/środek emulgujący, tj. substancja, która obniża napięcie międzyfazowe pomiędzy cieczami niemieszającymi się (np. olej i woda), w wyniku czego następuje mieszanie się tych substancji.

W przypadku, gdy podczas użycia środka powierzchniowo czynnego, powstają nowe substancje, nie muszą one być rejestrowane.

Rejestracji podlega wytwarzanie lub import środka powierzchniowo-czynnego stosowanego do obróbki skóry w celu jej impregnacji,. Podczas procesu impregnacji środek ten chemicznie reaguje z powierzchnią skóry. Produkty powstałe podczas reakcji środka powierzchniowo czynnego ze skórą są zwolnione z obowiązku rejestracji.

vii. Odczynniki kontroli jakości.

Odczynnik kontroli jakości jest substancją stosowaną do jakościowego lub ilościowego określania konkretnego parametru w produkcie dla utrzymania ustalonej jakości.

Przykłady odczynników kontroli jakości obejmują roztwory używane w metodach miareczkowania Karla-Fishera. Przy zastosowaniu tej metody następuje szereg reakcji chemicznych. Produkty reakcji powstające w wyniku miareczkowania są zwolnione rejestracji.

viii. Smary

Smar jest substancją aplikowaną między dwie poruszające się powierzchnie w celu zredukowania tarcia i ich ścierania się. Smar zabezpiecza powierzchnie cienkim filmem ochronnym, który umożliwia im, przez redukcję tarcia między nimi, bycie rozdzielonymi podczas spełniania określonej funkcyjności

Niektóre smary zawierają reaktywne grupy funkcyjne, których celem jest tworzenie warstwy granicznej na powierzchni(ach). Każda substancja powstająca w taki sposób jest zwolniona z obowiązków rejestracji, chyba, że jest wytwarzana w procesie technologicznym lub wprowadzana do obiegu.

Przykładem może być smar, który reaguje z powierzchnią metalu by zapewnić fizycznie dołączoną warstwę „olejową”.

ix. Środki zobojętniające.

Środek zobojętniający jest substancją używaną do doprowadzania wartości pH
roztworu, zwykle roztworu wodnego, do zamierzonego poziomu. Środki
zobojętniające są m.in. stosowane do utrzymywania w równowadze odczynu wody
pitnej.

Mechanizm zobojętniania jest oparty na kwasowo-zasadowej reakcji między środkiem zobojętniającym a cieczą, która ma być zobojętniona. Produkty takiej reakcji są zwolnione z obowiązku rejestracji. Nie dotyczy to jednak soli celowo powstających z kwasów i zasad.

Produkty reakcji otrzymywane po zastosowaniu środków zobojętniających są zwolnione z rejestracji, jednakże same środki zobojętniające, jeśli są wytwarzane lub importowane, rejestracji podlegają.

x. Promotory adhezji.


Promotorem adhezji nazywamy substancję, która jest aplikowana na podłoże, by polepszyć przyleganie produktu do podłoża. Przyleganie jest możliwe dzięki tworzeniu się silnych wiązań (zarówno kowalencyjnych, jak i nie-kowalencyjnych) między promotorem adhezji a powierzchniami produktów.

Substancje otrzymane w ten sposób podczas stosowania promotorów adhezji są zwolnione z obowiązków rejestracji.

Wytwarzane lub importowane promotory adhezji są przedmiotem rejestracji, natomiast substancje powstające podczas użycia promotorów adhezji są z tej rejestracji zwolnione.

xi. Środki zbrylające.

Środek zbrylający to substancja, która wiąże cząstki ciała stałego w celu utworzenia brył. Proces zbrylania może polegać na reakcji chemicznej między substancją wiążącą/środkiem zbrylającym i cząstkami ciała stałego. Substancje powstające w trakcie takiego procesu nie podlegają rejestracji, chyba, że są wytwarzane w procesie technologicznym, importowane lub wprowadzane do obiegu.

xii. Demulgatory.


Demulgator jest substancją stosowaną w celu ułatwiania separacji dwóch (lub więcej) wzajemnie nierozpuszczalnych (niemieszających się) faz ciekłych występujących jako emulsja. Ogólnie mechanizm działania demulgatora oparty jest na wzajemnym oddziaływaniu między demulgatorem i emulgatorem obecnym w emulsji, a skutkuje destabilizacją tej emulsji. Interakcja między demulgatorem a emulgatorem może składać się przykładowo z reakcji chemicznej między dwiema substancjami. W takim przypadku substancje otrzymywane w procesie demulgowania nie są przedmiotem rejestracji, chyba że są wytwarzane w procesie technologicznym, importowane lub wprowadzane do obrotu.

xiii. Środki zmniejszające palność.

Środek zmniejszający palność to substancja używana dla zabezpieczenia materiału palnego (substancji palnej), np. niektórych tworzyw sztucznych lub drewna, przed paleniem się. Mechanizm działania takiego środka zwykle polega na reakcji chemicznej substancji zabezpieczanej ze środkiem zmniejszającym palność. Środek zmniejszający palność jest przedmiotem rejestracji, natomiast substancje powstające w wyniku reakcji są z niej zwolnione.

Punkt b)

Grupa substancji wymienionych w tym punkcie jest rozszerzeniem listy substancji umieszczonej w punkcie a). Jeżeli substancja jest stosowana w celu zapewnienia konkretnych właściwości fizykochemicznych i w takim przypadku zachodzi reakcja chemiczna, produkty reakcji nie muszą być rejestrowane, pod warunkiem, że nie są one wytwarzane w wyniku procesu technologicznego lub wprowadzane do obrotu. Substancja powstająca i zagrożenia, które stwarza, powinny być ocenione poprzez analizę cyklu życia substratów.

Na przykład, chemiczne wytworzenie światła luminescencyjnego w jarzeniowych pałeczkach może być efektem reakcji chemiczne między luminoforem, wodorotlenkiem i nadtlenkiem wodoru w obecności katalizatora - siarczanu miedzi (II). Obowiązkiem rejestracji objęte są produkcja lub import substancji niezbędnych do wytworzenia chemiluminescencji, natomiast substancje powstające dla wywołania luminescencji w pałeczkach jarzeniowych są z tej rejestracji zwolnione.

Innym przykładem jest stosowanie wodorku wapnia (CaH2) jako środka odwadniającego. Mechanizm odwadniania oparty jest na reakcji chemicznej przebiegającej między wodorkiem wapnia a wodą, w wyniku której powstaje wodorotlenek wapnia (Ca(OH)2). Obowiązek rejestracji odnosi się do produkcji i importu wodorotlenku wapnia, natomiast wodorotlenek powstały jako efekt zastosowania środka odwadniającego jest zwolniony z rejestracji (ale powinien być uwzględniony w Raporcie Bezpieczeństwa Chemicznego (CSR) sporządzanym dla wodorku wapnia).

5. Produkty uboczne, jeżeli nie są jako takie importowane i wprowadzane do obrotu.


Przez „produkt uboczny” rozumiemy pozostałości produkcyjne, które nie są odpadem; „pozostałość produkcyjna” jest produktem, który nie jest celowo wytwarzany w procesie. W EINECS-ie zdefiniowano produkty ubocze jako „substancje, które są wytwarzane podczas produkcji innej substancji bez zamiaru wprowadzania ich do obrotu”.

Produkty uboczne wykorzystywane przez tą samą osobę prawną nie muszą być rejestrowane, natomiast produkty uboczne wprowadzone do obiegu są traktowane jako substancja, która musi zostać zarejestrowana.

6. Hydraty substancji lub jony hydratowane powstałe w wyniku asocjacji cząsteczek substancji i wody, pod warunkiem, że substancja ta została zarejestrowana przez producenta lub importera z wykorzystaniem niniejszego zwolnienia.


Hydraty substancji charakteryzują się tym, że cząsteczki wody są związane walencyjnie dzięki oddziaływaniom międzycząsteczkowym, a w szczególności poprzez wiązania wodorowe z innymi cząsteczkami lub jonami substancji. Hydraty w postaci stałej zawierają wodę krystalizacyjną w stosunku stechiometrycznym, np. NiSO4 . 7 H2O. (to znaczy, że jedna cząsteczka NiSO4 może krystalizować z siedmioma cząsteczkami wody.

Hydraty i bezwodne formy związków chemicznych powinny być traktowane jako te same substancje. Uwodnione i bezwodne formy mają różne nazwy chemiczne i różne numery CAS, jednak przedkłada się dla nich tylko jedną dokumentację rejestracyjną. Rejestrować należy formę bezwodną, natomiast rejestracja tą będą także objęte formy uwodnione.



Producenci hydratów, którzy zmieniają tylko stopień uwodnienia substancji (tj. zmieniają liczbę cząsteczek wody związanych z substancją) są dalszymi użytkownikami, jeśli forma bezwodna została zarejestrowana przez jej producenta. Taki sposób zastosowania substancji powinien być uwzględniony w scenariuszu narażenia.

Rejestrujący, który chce skorzystać z omawianego zwolnienia, powinien zsumować ilość substancji występującej w formie bezwodnej i formach uwodnionych przy obliczaniu tonażu, odliczając ilość wody w formach uwodnionych.

Niektóre sole podwójne, np. (Ca(NO3)2 + (NH4NO3) stosowane w nawozach sztucznych, nie są traktowane jako substancje, ale jako mieszaniny (preparaty). W takim przypadku wszystkie sole muszą być rejestrowane oddzielnie. Istnieją również inne typy soli podwójnych, których nie traktuje się jako mieszanin. Do takich soli należy np. ałun, który jest uwodnioną formą siarczanu potasowo-glinowego (KAl(SO4)2 12H2O) czy winian sodowo-potasowy (KNaC4H4O6.4H2O), który jest stosowany jako modyfikator żywności. Należy zwrócić uwagę, że sole podwójne tego typu są zwolnione z rejestracji, ponieważ są wodzianami.

7. Następujące substancje występujące w przyrodzie, jeśli nie zostały one zmodyfikowanechemicznie:

Minerały, rudy, rudy wzbogacone, naturalny i przetworzony gaz ziemny, ropa naftowa, węgiel.

Omawiane zwolnienie obejmuje pewne „substancje, które występują w przyrodzie”, jeśli nie są chemicznie modyfikowane, niezależnie od tego, czy są lub nie są zaklasyfikowane jako substancje niebezpieczne zgodnie z Dyrektywą 67/548/EEC.

Ta grupa substancji jest charakteryzowana definicją podaną w Artykule 3 ust.39 i ust.40: Zgodnie z Artykułem 3 ust.39 definicja „substancje występujące w przyrodzie” oznacza substancje w sposób naturalny występujące w postaci własnej, nieprzetworzone lub przetworzone jedynie ręcznie, mechanicznie lub z wykorzystaniem siły grawitacji; poprzez rozpuszczanie w wodzie, flotację, ekstrakcję z wody oraz destylację z parą wodną lub ogrzewanie jedynie w celu usunięcia wody lub substancje, które w jakikolwiek sposób wyodrębniane są z powietrza.
Definicję można podzielić na pojedyncze zagadnienia, co ułatwia zrozumienie całości:

„substancje w sposób naturalny występujące w ich postaci własnej” oznacza substancje uzyskane np. z roślin, mikroorganizmów, zwierząt (np. krew, mleko) oraz grupę kopalin, takich jak minerały, rudy i rudy wzbogacone, ropa naftowa, węgiel, gaz ziemny. W tym kontekście, całe żywe lub martwe organizmy (np. drożdże, liofilizowane bakterie) lub ich części (np. części ciała, gałęzie, liście, kwiaty itp.) nie są uważane za substancje, preparaty lub wyroby w rozumieniu rozporządzenia REACH. Do tej samej grupy można zaliczyć produkty powstałe w wyniku przetwarzania (procesów gnilnych/fermentacji/ roztwarzania) lub rozkładu prowadzących do otrzymania odpadów zgodnie z definicją wg Dyrektywy 2006/12/EC, takich jak nawóz naturalny(obornik) lub produkt beztlenowego gnicia odpadów biologicznych, nawet, jeżeli są to surowce odzyskiwane.

„nieprzetworzone” oznacza brak jakiejkolwiek obróbki chemicznej substancji

„przetworzone jedynie ręcznie, mechanicznie lub z wykorzystaniem siły grawitacji” : Substancja może być np. oddzielona ręcznie lub maszynowo (np. za pomocą odwirowywania). Jeśli minerały są przetwarzane tylko metodami mechanicznymi, np. poprzez mielenie, przesiewanie, odwirowywanie, flotację itp., nadal są uważane za te same minerały występujące naturalnie.

„poprzez rozpuszczenie w wodzie” : jedynym rozpuszczalnikiem, który może być stosowany, jest woda. Rozpuszczenie w jakimkolwiek innym rozpuszczalniku lub mieszaninie rozpuszczalników albo mieszaninie wody z innymi rozpuszczalnikami nie może być uznane za brak modyfikacji chemicznej.

„poprzez flotację”
: rozdzielenie bez reakcji chemicznej.

„poprzez ekstrakcję z wody”
: proces (np. frakcjonowanie, zagęszczanie) prowadzony w celu oddzielenia pewnego składnika lub składników z mieszaniny składników przy użyciu tylko wody.

„poprzez destylację z parą wodną”
: destylacja substancji występujących w przyrodzie za pomocą pary wodnej jako nośnika prowadzona w celu wydzielenia pewnych składników bez udziału reakcji chemicznej.

„ogrzewanie jedynie w celu usunięcia wody”
: oznacza oczyszczanie lub zatężanie substancji dzięki usunięciu wody poprzez ogrzewanie bez występowania reakcji chemicznej.

„substancje, które w jakikolwiek sposób wyodrębniane są z powietrza”
: oznacza substancje występujące w powietrzu w sposób naturalny, wyodrębniane dzięki zastosowaniu metod i rozpuszczalników, które nie są związane z żadną reakcją chemiczną.

Zgodnie z Artykułem 3 ust.40, „substancja nie zmodyfikowana chemicznie” oznacza substancję, której struktura chemiczna pozostaje niezmieniona, nawet jeśli została poddana procesowi chemicznemu lub przetworzeniu oraz fizycznej przemianie mineralogicznej, np. w celu usunięcia zanieczyszczeń.

W każdym przypadku, gdy jeden ze składników końcowo wyizolowanej substancji - występującej w przyrodzie w sposób naturalny – ulega reakcji chemicznej podczas jej przetwarzania, substancja musi być traktowana jako zmodyfikowana chemicznie.

Substancje, których dotyczy powyższe zwolnienie, to:

i Minerały


Minerał jest definiowany jako kombinacja składników nieorganicznych, składników skorupy ziemskiej, o charakterystycznym składzie chemicznym, postaci krystalicznej (od krystalicznej do amorficznej) i właściwościach fizycznych. Minerały są związkami nieorganicznymi i większość z nich ma formę krystaliczną. W każdym przypadku, gdy minerały są wytwarzane w procesie chemicznym, nie są one zwolnione z obowiązku rejestracji.

Zwolnienie dotyczy również minerałów występujących w naturze, które są poddawane procesowi chemicznemu lub fizycznej przemianie mineralogicznej, w celu np. usunięcia zanieczyszczeń, pod warunkiem, że żaden ze składników końcowo wyizolowanej substancji nie został chemicznie zmodyfikowany. Minerały syntetyczne nie podlegają zwolnieniu.

ii. Rudy

Rudy są to kruszywa mineralne lub skały, z których można wyodrębnić metale lub składniki metaliczne, jak również kruszywa mineralne, których wydobycie przynosi korzyści ekonomiczne.

Rudy występują w przyrodzie i w związku z tym są zwolnione z obowiązku rejestracji. Należy jednak zauważyć, że podczas przetwarzania lub obrabiania rud metodami nie wymienionymi w definicji „substancji występującej w przyrodzie” lub metodami, które zmieniają strukturę chemiczną końcowej substancji, finałowy „produkt” obróbki może nie być uważany za substancję występującą w przyrodzie i w związku z tym będzie wymagać rejestracji.

Przykład: Ruda żelaza typu „syderyt”, złożona w przewadze z magnetytu (Fe2+Fe3+O4) i kwarcu, przetwarzana jest mechanicznie - kruszenie wstępne i przesiewanie, następnie mielenie tak, aby krystaliczny magnetyt i kwarc można było rozdzielić w separatorze magnetycznym. Wszystkie substancje, włączając w to wyjściową rudę, uzyskane w całym procesie są traktowane jako substancje występujące w przyrodzie.

W celu przekształcenia magnetytu do żelaza metalicznego, musi być on wytopiony lub poddany bezpośredniemu procesowi redukcji.. Magnetyt (lub każda inna ruda żelaza) musi zostać sproszkowany i zmieszany z koksem. W czasie procesu w wielkim piecu mają miejsce następujące reakcje redukcji lub utlenienia-redukcji:

Przedmuch powietrza i koks: 2C + O2 → 2 CO

Tlenek węgla (CO) jest głównym czynnikiem redukującym.

Etap pierwszy: 3Fe2O3 + CO → 2Fe3O4 + CO2

Etap drugi: Fe3O4 + CO → 3FeO + CO2

Etap trzeci: FeO + CO → Fe + CO2

Podczas procesu produkcyjnego następują reakcje chemiczne, co powoduje, że żelazo nie może być uznane za substancje występującą w przyrodzie:


Ogrzewanie nie było zastosowane wyłącznie dla usunięcia wody.

Tlenek żelaza został poddany reakcji redukcji / utlenienia, która jest reakcją chemiczną prowadzącą do otrzymania nowej / innej substancji od surowca początkowego.

W konsekwencji żelazo jest uważane za substancję, dla której obowiązki rejestracji muszą zostać spełnione.

iii. Rudy wzbogacone


Rudy wzbogacone są wyodrębnione z oryginalnej rudy przeważnie przez zastosowanie środków mechanicznych lub flotację, co prowadzi do otrzymania frakcji wzbogaconej. Taki proces obejmuje zwykle sortowanie, separację magnetyczną, separację elektrostatyczną, kruszenie selektywne, rozcieranie i mielenie, odsiewanie i przesiewanie, filtrację i flotację.

Dlatego też rudy wzbogacone są z reguły uważane za substancje występujące w przyrodzie, o ile zastosowano procesy mechaniczne, flotacyjne lub inne, mające na celu usunięcie zanieczyszczeń, lecz nie prowadzą do zmiany struktury chemicznej.

iv. Naturalny gaz ziemny


Naturalny gaz ziemny jest gazowym paliwem kopalnym, które składa się przede wszystkim z węglowodorów nasyconych. Naturalny gaz ziemny może mieć różne składniki zależnie od źródła i może być podzielony na trzy grupy:


naturalny gaz ziemny ze złóż czystego gazu naturalnego składa się z metanu i małej ilości etanu; jest on nasycony parą wodną i zawiera niezwiązaną wodę w postaci ciekłej;
naturalny gaz ziemny ze złóż węgla składa się z metanu, niewielkich ilości etanu oraz zmiennych ilości azotu i dwutlenku węgla; jest on nasycony parą wodną oraz zawiera niezwiązaną wodę w postaci ciekłej;

naturalny gaz ziemny ze złóż ropy naftowej zawiera duże ilości etanu, propanu, izobutanu, heksanu, heptanu, dwutlenku węgla, wodorosiarczków, helu, azotu i związków arsenu;

naturalny gaz ziemny z destylatu i kondensatu złóż, które zawierają oprócz metanu i etanu także większe ilości węglowodorów z więcej niż 7 atomami węgla.


Surowy naturalny gaz ziemny, bez dalszego przetwarzania, może być uważany za substancję, która występuje w przyrodzie w sposób naturalny. Jednak surowy naturalny gaz ziemny jest poddawany przerobowi do celów przemysłowych oraz zastosowań konsumenckich. Przetworzony naturalny gaz ziemny jest prawie czystym metanem i w sposób istotny różni się od surowego naturalnego gazu ziemnego.

Główny proces technologiczny surowego naturalnego gazu ziemnego dla usunięcia produktów ubocznych może być podsumowany w następujący sposób:


usunięcie wody w stanie ciekłym i kondensatu naturalnego gazu ziemnego

usunięcie gazów kwaśnych (siarkowodór, dwutlenek węgla) przez np. stosowanie aminy lub membran polimerowych

usunięcie pary wodnej przez np. absorpcję lub zastosowanie membran

usunięcie azotu i/lub helu na drodze np. procesu kriogenicznego lub procesu absorpcji

usunięcie cieczy (natural gas liquids) dzięki np. procesowi kriogenicznej destylacji niskotemperaturowej

wyodrębnienie etanu, propanu, butanu (izobutanu, n-butanu) i węglowodorów z więcej niż 5 atomami węgla na drodze serii destylacji frakcjonowanej

końcowy naturalny gaz ziemny, który jest prawie czystym metanem.

Jedynie metan, który został wytworzony z surowego naturalnego gazu ziemnego, może być traktowany jako naturalny gaz ziemny. Metan uzyskany z innych źródeł np. biogaz, nie jest uważany za gaz naturalny.

Europejski wykaz istniejących substancji chemicznych o znaczeniu handlowym (EINECS) zawiera jeden zapis dla naturalnego gazu ziemnego (Nr EINECS : 232 - 343 – 9; nr CAS : 8006 - 14 – 2)

Naturalny gaz ziemny
Surowy naturalny gaz ziemny występujący w naturze, lub gazowa mieszanina węglowodorów o liczbie atomów węgla od C1 do C4, wyodrębniona z surowego naturalnego gazu ziemnego poprzez usunięcie kondensatu naturalnego gazu ziemnego, ciekłego naturalnego gazu ziemnego i ich mieszanin.

Naturalny gaz ziemny wyodrębniony poprzez jakiekolwiek dalsze przetwarzanie, inne niż wymienione, nie może być traktowany jako substancja występująca w przyrodzie.

v. Ropa naftowa

Ropa naftowa jest lipofilową mieszaniną węglowodorów, składnikiem skorupy ziemskiej. Ropa naftowa może zawierać więcej niż 17.000 składników i jest jedną z najbardziej złożonych mieszanin związków organicznych. Formacja ropy naftowej jest oparta na namule bagiennych wód przybrzeżnych, wydzielonym z węglowodanów, białek i tłuszczy małych organizmów zwierzęcych i roślinnych pod wpływem działania bakterii, enzymów, ciśnienia, katalizatora nieorganicznego itp. Wydobywanie ropy naftowej jest procesem mechanicznym, co kwalifikuje ropę naftową jako substancję, która występuje w przyrodzie. Jednak składniki lub mieszaniny składników powstające się w wyniku procesów przeróbki i rozdziału ropy naftowej, zazwyczaj nie mogą być uważane za substancje występujące w przyrodzie, na przykład:
Numer EINECS : 272-871-7; Numer CAS : 68918-99-0 Gazy z destylacji frakcyjnej ropy naftowej (ropa naftowa); Gaz z ropy naftowej
Złożona mieszanina węglowodorów otrzymywana w wyniku destylacji frakcyjnej ropy naftowej. Składa się z nasyconych węglowodorów alifatycznych o liczbie atomów węgla w zakresie od C1 do C5.

vi. Węgiel

Węgiel jest stałym paliwem kopalnym uformowanym w wyniku karbonizacji roślin. Występują dwa typy węgla: węgiel brunatny i czarny, które różnią się zawartością węgla (atomowego). Węgiel brunatny zawiera 60 – 80% węgla (atomowego), węgiel czarny zaś 80 – 98%. Węgiel jest zazwyczaj przetwarzany sposobami mechanicznymi, dzięki czemu może być uważany za substancję występującą w przyrodzie.

8. Substancje, które występują w przyrodzie, inne niż te wymienione w ust. 7, jeśli nie zostały zmodyfikowane chemicznie, chyba, że spełniają kryteria klasyfikacji jako niebezpieczne zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG lub chyba że są trwałe, wykazują zdolność do bioakumulacji i są toksyczne lub bardzo trwałe i wykazują bardzo dużą zdolność do bioakumulacji zgodnie z kryteriami wymienionymi w załączniku XIII lub chyba że zostały zidentyfikowane zgodnie z przepisami art. 59 ust. 1 co najmniej dwa lata wcześniej jako substancje dające podstawę do równoważnych obaw jak te wymienione w art. 57 lit. f).

Powyższe zwolnienie obejmuje „substancje występujące w przyrodzie” nie wymienione w ust.7, chyba, że są zaklasyfikowane jako niebezpieczne zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG. Należy tu rozważyć następujące zasadnicze elementy:

• Substancje muszą spełniać definicję „substancji występujących w przyrodzie”, jak to zdefiniowano w Artykule 3 ust.39.

• Substancje nie są zwolnione, jeśli zostały zaklasyfikowane jako niebezpieczne zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG. Oznacza to, że substancja nie jest zwolniona, jeśli znajduje się albo w Załączniku I dyrektywy 67/548/EWG albo producent lub importer substancji ocenił ją jako spełniającą kryteria wymienione w Załączniku VI dyrektywy 67/548/EWG. Ponadto, nie są też zwolnione substancje spełniające kryteria substancji PBT (trwałe, wykazujące zdolność do bioakumulacji i toksyczne) i vPvB (bardzo trwałe i wykazujące bardzo dużą zdolność do bioakumulacji), jak również substancje dające podstawę do równoważnych obaw zgodnie z Artykułem 59 lit. f). i były umieszczone na liście kandydackiej (zgodnie z Artykułem 59 ust.1) co najmniej dwa lata wcześniej 6.

Należy podkreślić, że brak informacji o właściwościach substancji nie jest równoznaczny z brakiem zagrożeń stwarzanych przez substancję. Na temat wielu substancji, które mogą odpowiadać kategorii „substancji występujących w przyrodzie” nie ma dostatecznej, dostępnej informacji, by wyciągnąć wniosek, że stwarzają lub nie, zagrożenia. Zwolnienie takich substancji podważyłoby cele REACH’a, jakimi jest gromadzenie informacji o substancjach w celu określenia ich potencjalnych właściwości niebezpiecznych.

9. Następujące substancje pochodzące ze źródeł naturalnych, jeśli nie zostały zmodyfikowane chemicznie, chyba że spełniają one kryteria klasyfikacji w poczet substancji niebezpiecznych zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG z wyjątkiem substancji klasyfikowanych wyłącznie jako palne [R10], jako drażniące dla skóry [R38] lub drażniące dla oczu [R36] lub chyba że są trwałe, wykazują zdolność do bioakumulacji i są toksyczne lub bardzo trwałe i wykazują bardzo dużą zdolność do bioakumulacji zgodnie z kryteriami wymienionymi w załączniku XIII lub chyba że zostały zidentyfikowane zgodnie z przepisami art. 59 ust. 1 co najmniej dwa lata wcześniej jako substancje dające podstawę do równoważnych obaw jak te wymienione w art. 57 lit. f):

Tłuszcze roślinne, oleje roślinne, woski roślinne; tłuszcze zwierzęce, oleje zwierzęce, woski zwierzęce; kwasy tłuszczowe o liczbie atomów węgla od 6 do 24 (C6–C24) oraz sole potasu, sodu, wapnia i magnezu tych kwasów; gliceryna.

Powyższe zwolnienie obejmuje substancje otrzymane ze źródeł naturalnych, jeśli nie zostały zmodyfikowane chemicznie, chyba, że spełniają one kryteria klasyfikacji w poczet substancji niebezpiecznych zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG, z wyjątkiem substancji klasyfikowanych wyłącznie jako palne [R10], jako drażniące dla skóry [R38] lub drażniące dla oczu [R36] lub kombinacji uprzednio wymienionych. Substancje spełniające kryteria substancji PBT (trwałe, wykazujące zdolność do bioakumulacji i toksyczne) i vPvB (bardzo trwałe i wykazujące bardzo dużą zdolność do bioakumulacji) również nie są zwolnione, podobnie jak substancje dające podstawę do równoważnych obaw zgodnie z Artykułem 59 lit. f). i były umieszczone na liście kandydackiej (zgodnie z Artykułem 59 ust.1) co najmniej dwa lata wcześniej.

Omawiane zwolnienie nie jest ograniczone do „substancji występujących w sposób naturalny” w rozumieniu definicji z Artykułu 3 ust.39. Oznacza to, że substancje podlegające pod to zwolnienie mogą być otrzymane w wyniku procesów innych niż te opisane w Artykule 3 ust.39. włączając w to modyfikację chemiczną (np. hydroliza estrów w celu otrzymania kwasów tłuszczowych). „Pochodzące ze źródeł naturalnych” oznacza, że oryginalne źródło substancji musi być surowcem naturalnym (np. rośliny czy zwierzęta). W tym kontekście „nie zmodyfikowane chemicznie” oznacza, że substancja objęta omawianym zwolnieniem nie jest dodatkowo modyfikowana chemicznie (np. kwasy tłuszczowe podlegają zwolnieniu tylko jako takie, żadna z ich chemicznie zmodyfikowanych form nie podlega, z wyjątkiem ich soli potasu, sodu, wapnia i magnezu, które są wymienione w ZAŁĄCZNIKU V, ust.9)

Grupy substancji, objęte powyższym zwolnieniem to:


Tłuszcze roślinne, oleje roślinne i woski roślinne. Tłuszcze i oleje roślinne są uzyskiwanymi z roślin substancjami, składającymi się z triglicerydów. Formalnie oleje w temperaturze pokojowej są płynne, zaś tłuszcze mają postać stałą. Wosk składa się z nie-glicerynowych estrów długołańcuchowych kwasów tłuszczowych estryfikowanych długołańcuchowymi alkoholami tłuszczowymi, alkoholami terpenowymi i sterolami. Przykładem wosku roślinnego jest wosk karnaubowy. Zasadniczo, oleje roślinne pochodzą z nasion roślin nasienno-oleistych, chociaż niektóre inne części roślin mogą dostarczać oleje. Omawiane zwolnienie odnosi się wyłącznie do tłuszczów, olejów i wosków roślinnych, ale nie podlegają mu olejki eteryczne. Olejki eteryczne są złożoną mieszaniną hydrofobowych cieczy, uzyskaną z roślin, zawierającą lotne związki organiczne, takie jak alkohole, aldehydy, ketony, fenole, estry, etery i terpeny, w zmieniających się proporcjach.



Tłuszcze zwierzęce, oleje zwierzęce i woski zwierzęce. Zazwyczaj są one tłuszczami wytopionymi z tkanek, które mogą być otrzymane z różnych zwierząt. Formalnie oleje są płynne w temperaturze pokojowej, zaś tłuszcze są ciałami stałymi. Wosk zwierzęcy składa się z nie-glicerynowych estrów długołańcuchowych kwasów tłuszczowych estryfikowanych długołańcuchowymi alkoholami tłuszczowymi, alkoholami terpenowymi i sterolami. Przykładami jadalnych tłuszczów zwierzęcych są: smalec (tłuszcz świński), olej rybi i masło. Przykładami wosków zwierzęcych są: wosk pszczeli i lanolina. Kwasy tłuszczowe są kwasami karboksylowymi, często z długim nierozgałęzionym alifatycznym łańcuchem, nasyconym lub nienasyconym. Zapis w ZAŁĄCZNIKU V zwalnia kwasy tłuszczowe z łańcuchami zawierającymi od 6 do 24 atomów węgla oraz ich sole potasu, sodu, wapnia i magnezu.

Kwasy tłuszczowe podlegającemu temu zwolnieniu są tylko częściowo dostępne  wolnej postaci w przyrodzie jako tłuszcze i oleje, ale muszą być uzyskane z nich a drodze hydrolizy estrowej macierzystego glicerydu (tj. tłuszczu lub oleju).


Gliceryna (nr EINECS: 200-289-5, nr CAS: 56-81-5), jest zwana także licerolem lub propan-1,2,3,-triolem i tworzy szkielet wiązania triglicerydów z wieloma kwasami tłuszczowymi.

10. Następujące substancje, jeśli nie zostały one zmodyfikowane chemicznie:

Skroplony gaz ropopochodny, kondensat gazu ziemnego, gazy technologiczne i ich składniki,
koks, klinkier cementowy, magnezja.

Zwolnienie to obejmuje szereg substancji, które są zwolnione o ile nie zostały
zmodyfikowane chemicznie7:

i. Skroplony gaz ropopochodny (LPG)

Ogólnie, skroplony gaz ropopochodny składa się z węglowodorów: propanu, propenu, butanu, butenu i ich mieszanin, które są ekstrahowane/uzyskiwane jako produkty uboczne podczas destylacji i krakowania/krakingu ropy naftowej w rafineriach ropy naftowej, tak jak podczas przeróbki surowego naturalnego gazu ziemnego. Gazy te i ich mieszaniny mogą być łatwo skraplane poprzez zastosowanie odpowiedniego ciśnienia. Na przykład, dostępne w sprzedaży mieszaniny butanu i propanu należą do tej kategorii. Numer EINECS: 270-704-2; Numer CAS : 68476-85-7 Gazy z ropy naftowej, skroplone; Gaz z ropy naftowej
Złożona mieszanina węglowodorów otrzymywana podczas destylacji ropy naftowej. Składa się z węglowodorów o liczbie atomów węgla głównie w zakresie od C3 do C7, wrzących w zakresie temp. od ok. minus 40°C do 80°C.

ii. Kondensat gazu ziemnego


Kondensat gazu ziemnego jest mieszaniną o niskiej gęstości węglowodorów ciekłych, obecnych jako składniki gazowe w surowym naturalnym gazie ziemnym. Kondensuje on z surowego naturalnego gazu ziemnego, w temperaturze poniżej punktu rosy surowego naturalnego gazu ziemnego. Kondensat gazu ziemnego jest uważany za produkt uboczny przetwarzania naturalnego gazu ziemnego. Zależnie od procesów stosowanych do wyizolowania go, kondensat gazu ziemnego może być traktowany jako substancja występująca w przyrodzie.

Numer EINECS : 272-896-3                 Numer CAS : 68919-39-1 Kondensaty
gazu ziemnego
Złożona mieszanina węglowodorów wyodrębnionych i/lub skondensowanych z naturalnego gazu ziemnego podczas transportu i zbierany u źródła i/lub z wytwarzania, gromadzenia, przesyłania oraz rurociągów dystrybucyjnych w głębiach, skruberach (płuczkach wieżowych) itp. Składa się głównie z węglowodorów zawierających liczbę atomów węgla od C2 do C8.

iii. Gazy technologiczne i ich składniki


Gazy technologiczne są substancjami niewystępującymi w sposób naturalny. Wyrażenie „gaz technologiczny” może być rozumiane jako mające zastosowanie dla wszystkich typów gazów wytwarzanych podczas pewnych procesów technicznych. Zagrożenia dotyczące gazu technologicznego powinny być uwzględnione w Ocenie Bezpieczeństwa Chemicznego wszystkich substancji występujących w danym procesie technologicznym. Przykładem „gazu technologicznego” jest gaz wielkopiecowy. Gaz ten powstaje podczas spalania koksu w wielkich piecach w hutnictwie żelaza i stali. Jest on odzyskiwany i używany jako paliwo częściowo w obrębie instalacji i częściowo w innych procesach hutnictwa stali lub w elektrowniach.

Inne przykłady gazów technologicznych obejmują: dymy spawalnicze, pył drzewny, dymy lutownicze itp.

iv. Klinkier cementowy


Klinkier cementowy jest komponentem cementu. Sam cement jest traktowany jako preparat złożonym z klinkieru, gipsu i innych składników zależnych od typu cementu. Klinkier cementowy jest wytwarzany z surowców naturalnych wapienia, gliny, boksytu, rudy żelaza i kwarcu, ujednoliconych do proszku drobnoziarnistego, który jest podgrzany w warunkach utleniania aż do ok. 1400 – 1450°C, przy której to temperaturze ma miejsce częściowe topienie (spiekanie), dające w efekcie szare granulki. Proces ten powoduje, że wiązania chemiczne w surowym materiale przestają istnieć i nowe wiązania są nieregularnie uformowane z powodu topienia, wytwarzanie granulek zawierających głównie krzemian (tri)wapnia, krzemian (di)wapnia, ferryt glinowy (di)wapnia, glinian (tri)wapnia i tlenek wapnia.

Klinkier cementowy nie ma numeru EINECS, ale jest bardzo podobny w składzie do substancji „Cement, portlandzki, substancje chemiczne” i/lub „Cement, tlenek glinu, substancje chemiczne”. Obie te substancje mają zapisy w EINECS (zawarte poniżej dla odniesienia):

1. Nr EINECS : 266-043-4; Nr CAS : 65997-15-1; Cement, portlandzki, chemikalia.

Cement portlandzki jest mieszaniną substancji chemicznych, wytwarzaną na drodze spalania lub spiekania w wysokich temperaturach (wyższych niż 1200°C (2192°F)) surowców, którymi są głównie węglan wapnia, tlenek glinu, dwutlenek krzemu (krzemionka) i tlenek żelaza. Wytwarzane substancje chemiczne tworzą strukturę krystaliczną. Kategoria ta obejmuje wszystkie substancje chemiczne podane poniżej, jeśli są celowo wytwarzane w produkcji cementu portlandzkiego. Głównymi składnikami są Ca2SiO4 i Ca3SiO5. Inne składniki, wymienione poniżej, mogą także być zawarte w połączeniu z wymienionymi powyżej substancjami podstawowymi

CaAl2O4

Ca2Al2SiO7

CaAl4O7

Ca4Al6SO16

CaAl12O19

Ca12Al14Cl2O32

Ca3Al2O6

Ca12Al14F2O32

Ca12Al14O33

Ca4Al2Fe2O10

CaO

Ca6Al4Fe2O15

Ca2Fe2O5

 

2. Nr EINECS : 266-045-5,nr CAS : 65997-16-2;

Cement, tlenek glinu, chemikalia Cement glinowy jest mieszaniną substancji chemicznych, wytwarzaną na drodze spalania lub spiekania w wysokiej temperaturze (większej niż 1200°C (2192°F))surowców, którymi są przede wszystkim węglan wapnia, tlenek glinu, krzemionka (dwutlenek krzemu) i tlenek żelaza. Wytwarzane substancje chemiczne tworzą strukturę krystaliczną. Kategoria ta zawiera wszystkie substancje chemiczne wymienione poniżej, jeśli są celowo wytwarzane ww produkcji cementu glinowego. Głównymi elementami tej kategorii są CaAl2O4, Ca4Al2Fe2O10 ,Ca12Al14O33 i Ca2SiO4. Inne składniki, wymienione poniżej, mogą także być zawarte w połączeniu z wymienionymi powyżej substancjami podstawowymi.

CaAl4O7 
Ca2Al2SIO7
CaAl12O19 
Ca4Al6SO16
Ca3Al2O6 
Ca12Al14Cl2O32
CaO 
Ca12Al14F2O32
Ca3SiO5 
Ca6Al4Fe2O15
Ca2Fe2O5
 
  

v. Magnezja

Magnezja jest naturalną formą tlenku magnezu tworzoną jako minerał zwany też peryklazem. Nie ma aktualnie dowodów, że magnezja spełnia kryteria klasyfikacji w poczet substancji niebezpiecznych zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG.

vi. Koks


Koks jest czarną, palną pozostałością koksowania węgla, składającą się przede wszystkim z węgla. Koksowanie węgla jest procedurą rafinacji węgla, która opiera się na zastosowaniu obróbki termicznej węgla bez dopływu powietrza. Wytworzone ilości koksu, gazu węglowego, smoły i produktów ubocznych zależą od modyfikacji, właściwości i ilości węgla oraz zakresu zastosowanej temperatury. Koks może być też wytwarzany z ropy naftowej.

Numer EINECS : 266-010-4, Numer CAS : 65996-77-2 Koks (węgiel)

Komórkowa (porowata) masa węglowa będąca wynikiem wysokotemperaturowej (większej niż 700°C (1292°F)) destylacji rozkładowej węgla. Składający się zasadniczo z węgla (atomów). Może zawierać zmieniające się ilości siarki i popiołu.

Numer EINECS : 265-080-3 Numer CAS : 64741-79-3

Koks (ropa naftowa)

Stały materiał będący wynikiem wysokotemperaturowej obróbki frakcji ropy naftowej. Składa się on z materiału węglowego i zawiera niektóre węglowodory posiadające wysoki stosunek między atomami węgla i wodoru.


11 Następujące substancje, chyba że spełniają one kryteria klasyfikacji w poczet substancji niebezpiecznych zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG i pod warunkiem, że nie zawierają one składników spełniających kryteria zaliczenia w poczet substancji niebezpiecznych zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG, występujące w stężeniach powyżej najniższych stosowanych progów stężenia przewidzianych w dyrektywie 1999/45/WE lub progów stężenia wymienionych w załączniku I do dyrektywy 67/548/EWG, chyba że przekonywujące, doświadczalne dane naukowe wykazują, że składniki te nie są przyswajalne w cyklu życiowym substancji i że dane te zostały uznane za odpowiednie i wiarygodne:

Szkło, fryty ceramiczne.

Według literatury naukowej szkło jest raczej stanem substancji niż substancją jako taką. Dla celów ustawodawczych, najlepiej definiować szkło poprzez materiały wyjściowe i procesy produkcji, podobnie jak wiele innych substancji UVCB (substancje o nieznanym lub zmiennym składzie, złożone produkty reakcji lub materiały biologiczne). EINECS ma kilka następujących zapisów dla szkła:

Szkło,beztlenkowe, (nr EINECS : 295-731-7).
Szkło, tlenek, fosfokrzemian wapnia, magnezu, potasu, sodu (nr EINECS : 305-415-3)
Szkło, tlenek (nr EINECS : 266-046-0).

Fryta jest szkłem matowym lub szkliwem stosowanym w garncarstwie; niektóre materiały muszą być frytowane (spiekane) zanim zostaną użyte, ponieważ są rozpuszczalne lub toksyczne.

EINECS umieszcza w spisie fryty pod następującym zapisem:

Fryty (nr EINECS : 266-047-6)

Substancje zawarte w szkle i frytach są bardzo podobne pod względem składu; również proces produkcyjny jest podobny.
Zwolnione są tylko takie typy szkła oraz fryt ceramicznych, które nie mają żadnych stwierdzonych właściwości niebezpiecznych.



Szkło lub fryty ceramiczne są zwolnione tylko wtedy, gdy (jako substancje w postaci własnej) nie spełniają one kryteriów klasyfikacji w poczet substancji niebezpiecznych zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG. Istnieją dwie możliwości oszacowania tego kryterium: poprzez spojrzenie i ocenę samego szkła lub poprzez spojrzenie i ocenę surowców wyjściowych.

Po drugie, nie są one zwolnione z obowiązków rejestracji, jeśli zawierają składniki spełniające kryteria zaliczenia w poczet substancji niebezpiecznych zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG, występujące w stężeniach powyżej stężeń granicznych przewidzianych w dyrektywie 1999/45/WE lub stężeń granicznych wymienionych w załączniku I do dyrektywy 67/548/EWG, chyba że przekonywujące, doświadczalne dane naukowe wykazują, że składniki te nie są uwalniane w cyklu życiowym substancji i że dane te zostały uznane za odpowiednie i wiarygodne. W takim przypadku, przedsiębiorstwo produkcyjne musi przyjrzeć się składnikom szkła (składniki te mogą być inne niż surowce wyjściowe) by ocenić, czy należy je sklasyfikować i czy ich zawartość przekracza stężenie graniczne chyba, że składnik nie jest uwalniany w cyklu życiowym substancji.

Sztuczne włókna szklane (Man Made Vitreous Fibres – mmvf) wymienione w Załączniku I do dyrektywy 67/548/EWG nie są objęte powyższym zwolnieniem, jako że spełniają kryteria zawarte w Załączniku VI tej dyrektywy. Oprócz tego nie są też zwolnione z obowiązku rejestracji te mmvf, których nie wymieniono w Załączniku I dyrektywy 67/548/EWG, ale spełniają kryteria klasyfikacji w poczet substancji niebezpiecznych zgodnie z Załącznikiem VI dyrektywy 67/548/EWG.

12.Kompost i biogaz


Zwolnienie to dotyczy kompostu wtedy, gdy stanowi on potencjalnie przedmiot rejestracji, tj. wtedy, gdy nie jest już on odpadem i w odniesieniu do substancji składających się ze stałego, rozdrobnionego materiału, który został zdezynfekowany i ustabilizowany dzięki działalności mikroorganizmów oraz jest wynikiem kompostowania bioodpadów zdolnych do ulegania w całości rozkładowi tlenowemu.

To zwolnienie jest bez wpływu na dyskusje i decyzje ujęte w ustawodawstwie Unii Europejskiej o odpadach w zakresie statusu, właściwości i potencjalnej definicji kompostu oraz może wymagać uaktualnienia w przyszłości.

Biogaz jest gazem powstającym w wyniku biologicznego rozkładu materii organicznej w warunkach beztlenowych i składającym się głównie z metanu.

13.Wodór i tlen


Zwolnienie to dotyczy dwóch substancji: wodoru (numer EINECS: 215-605-7) i tlenu
(numer EINECS: 231-956-9).